در پاسخ به این پرسش که اول ضد آفتاب بزنیم یا مرطوب کننده ، متخصصان پوست توافق نظر دارند که همیشه مرطوب کننده ( Moisturizer ) باید ابتدا استفاده شود و ضد آفتاب ( Sunscreen ) آخرین مرحله مراقبت از پوست باشد. مرطوب کننده پوست را تغذیه و آبرسانی می کند ، در حالی که ضد آفتاب یک لایه محافظتی روی پوست ایجاد می کند تا مانع از نفوذ اشعه های مخرب خورشید شود. تغییر این ترتیب ، اثربخشی هر دو محصول را به شدت کاهش می دهد.
بسیاری از افراد با وجود صرف هزینه های هنگفت برای خرید بهترین محصولات مراقبت از پوست ، نتیجه دلخواه را دریافت نمی کنند. ممکن است شما هم تجربه کرده باشید که با وجود استفاده منظم از محصولات گران قیمت ، پوستتان همچنان دچار لک ، خشکی یا آفتاب سوختگی می شود. یکی از اصلی ترین دلایل این ناکامی ، عدم رعایت ترتیب صحیح در لایه بندی محصولات است. پوست انسان مانند یک سد هوشمند عمل می کند که فقط به مولکول های خاصی اجازه ورود می دهد.
وقتی صحبت از محافظت در برابر خورشید به میان می آید ، کوچک ترین اشتباهی می تواند عواقب جبران ناپذیری مانند پیری زودرس ، ایجاد چین و چروک و حتی افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست را به همراه داشته باشد. در این راهنمای جامع که توسط متخصصین داروخانه دکتر آتنا صادقی تدوین شده است ، قصد داریم به دور از پیچیدگی های تئوری ، به صورت کاملا کاربردی بررسی کنیم که چگونه می توانید از سرمایه گذاری خود روی محصولات پوستی نهایت بهره را ببرید. در پایان این مقاله ، شما دقیقا خواهید دانست که در مواجهه با قفسه محصولات خود ، کدام محصول را باید اول بردارید و چرا این تصمیم برای سلامت طولانی مدت پوست شما حیاتی است.
محتوای این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی و آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین تشخیص، تجویز یا درمان توسط پزشک نیست. در صورت داشتن علائم بیماری یا نیاز به درمان، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
اول ضد آفتاب بزنیم یا مرطوب کننده؟
پاسخ علمی و قطعی به این پرسش که اول ضد آفتاب بزنیم یا مرطوب کننده این است که شما باید ابتدا از مرطوب کننده ( Moisturizer ) استفاده کنید و سپس ضد آفتاب ( Sunscreen ) را روی آن اعمال نمایید. این ترتیب در تمام پروتکل های مراقبت از پوست ثابت است و نباید تغییر کند. دلایل اصلی این تقدم و تاخر عبارتند از:
- مرطوب کننده حاوی ترکیبات آبرسان است و برای اثربخشی باید به لایه های زیرین پوست نفوذ کند.
- ضد آفتاب باید به عنوان خارجی ترین لایه ، مانند یک زره نامرئی برای دفع اشعه های مضر خورشید عمل کند.
- اعمال مرطوب کننده روی ضد آفتاب ، فیلترهای محافظتی ( UV Filters ) را رقیق کرده و سد دفاعی پوست را از بین می برد.
آیا زیر ضد آفتاب مرطوب کننده بزنیم؟
یکی از پرتکرارترین سوالاتی که مراجعین از پزشکان داروساز می پرسند این است که آیا زیر ضد آفتاب مرطوب کننده بزنیم یا خود کرم محافظ در برابر آفتاب برای تامین رطوبت کافی است؟ پاسخ به این سوال برای ۹۰ درصد از افراد یک “بله” قاطع است ، اما دلایل آن بر اساس نوع پوست شما کاملا متفاوت است.
اهمیت مرطوب کننده برای پوست های خشک و حساس
اگر پوست شما ذاتا خشک است یا در اثر استفاده از لایه بردارها حساس شده است ، استفاده از مرطوب کننده پیش از ضد آفتاب یک ضرورت غیر قابل انکار است. ضد آفتاب ها ، به خصوص مدل های فیزیکی که حاوی زینک اکساید ( Zinc Oxide ) هستند ، تمایل دارند رطوبت سطحی پوست را جذب کنند. اگر زیر این محصولات یک لایه آبرسان قوی قرار ندهید ، پوست شما پس از چند ساعت دچار کشیدگی ، پوسته پوسته شدن و خارش خواهد شد. مرطوب کننده در اینجا نقش یک حائل نرم کننده را بازی می کند که مانع از تجمع رنگدانه های ضد آفتاب در خطوط ریز صورت می شود.
چرا پوست های چرب و مستعد جوش هم به مرطوب کننده نیاز دارند؟
بسیاری از افراد دارای پوست چرب معتقدند که نباید زیر ضد آفتاب چیزی بزنند تا پوستشان سنگین نشود یا جوش نزند. این یک باور کاملا اشتباه است. زمانی که پوست چرب را از رطوبت محروم می کنید ، غدد چربی ( Sebaceous Glands ) برای جبران این خشکی ، سبوم ( Sebum ) بیشتری ترشح می کنند. این چربی اضافه در نهایت باعث حل شدن و از بین رفتن سریع تر لایه ضد آفتاب شما می شود. راه حل صحیح این است که از یک آبرسان بر پایه آب ( Water-Based ) و فاقد چربی ( Oil-Free ) استفاده کنید تا پوست را متعادل نگه دارید و سپس ضد آفتاب مخصوص پوست چرب را اعمال کنید.
برای اطمینان از صحت این پروتکل ، می توانید به دستورالعمل های منتشر شده در وب سایت آکادمی پوست آمریکا ( AAD ) مراجعه کنید که تاکید دارد مرطوب نگه داشتن پوست، اساس حفظ سلامت سد دفاعی ( Skin Barrier ) در برابر آسیب های محیطی است.
چند دقیقه بعد از مرطوب کننده ضد آفتاب بزنیم؟
دانستن ترتیب صحیح تنها نیمی از راه است ؛ زمان بندی میان لایه ها نیمه مهم تر آن محسوب می شود. اینکه چند دقیقه بعد از مرطوب کننده ضد آفتاب بزنیم تاثیر مستقیمی بر ظاهر نهایی پوست و میزان محافظت شما دارد. قانون طلایی در علم زیبایی شناسی این است که باید به هر محصول زمان کافی بدهید تا در جایگاه خود تثبیت شود.
به طور میانگین ، شما باید بین ۳ تا ۵ دقیقه صبر کنید تا مرطوب کننده به طور کامل جذب پوست شود. اما این زمان به بافت محصول شما بستگی دارد:
- ژل های آبرسان ( Gel ) : این محصولات به دلیل پایه آبی و بافت بسیار سبک ، معمولا در کمتر از یک تا دو دقیقه جذب می شوند و سطح پوست را مات می کنند.
- لوسیون های روزانه ( Lotion ) : این بافت ها که تعادلی از آب و چربی هستند ، به حدود ۳ دقیقه زمان نیاز دارند تا به صورت کامل روی پوست نشست کنند.
- کرم های غلیظ ( Cream ) : کرم های مخصوص پوست های بسیار خشک که حاوی شی باتر ( Shea Butter ) یا سرامیدها ( Ceramides ) هستند ، گاهی تا ۱۰ دقیقه زمان نیاز دارند تا سطح پوست را از حالت خیس و چسبنده خارج کنند.
نشانه های این که زمان کافی صبر نکرده اید
اگر بدون مکث کردن و بلافاصله پس از مرطوب کننده ، ضد آفتاب را روی صورت بمالید ، پدیده ای به نام امولسیون رخ می دهد. در این حالت ، آب و چربی موجود در دو محصول با هم ترکیب شده و ساختار شیمیایی فیلترهای نوری را بر هم می زنند. نتیجه این اتفاق این است که لایه محافظتی به صورت تکه تکه روی پوست قرار می گیرد و برخی از نقاط صورت بدون محافظت باقی می مانند. همچنین این کار باعث ایجاد حس چربی شدید و برق افتادن صورت در طول روز خواهد شد.
مکانیزم عملکرد ضد آفتاب ها و تاثیر آن بر لایه بندی
برای درک عمیق تر اینکه چرا ضد آفتاب باید لایه نهایی باشد ، باید بدانیم این محصولات چگونه کار می کنند. به طور کلی محافظ های خورشیدی به دو دسته اصلی تقسیم می شوند و برخلاف تصورات قدیمی ، عملکرد هر دو آن ها ایجاب می کند که به عنوان آخرین لایه اعمال شوند.
ضد آفتاب شیمیایی ( Chemical Sunscreen )
این محصولات حاوی فیلترهایی مانند آووبنزون ( Avobenzone ) و اکتی سالات ( Octisalate ) هستند. در گذشته این شایعه وجود داشت که ضد آفتاب شیمیایی باید مستقیم روی پوست لخت زده شود تا بتواند با سلول های پوست واکنش نشان دهد. اما تحقیقات جدید درماتولوژی ثابت کرده است که فیلترهای شیمیایی به هیچ وجه وارد سلول های زنده پوست نمی شوند. آن ها تنها روی خارجی ترین لایه مرده پوست ( Stratum Corneum ) متصل می شوند و اشعه ماوراء بنفش را مانند یک اسفنج جذب کرده و به گرما تبدیل می کنند. بنابراین ، وجود یک لایه مرطوب کننده در زیر آن ها هیچ مشکلی در این فرایند جذب و تبدیل انرژی ایجاد نمی کند ، بلکه باعث می شود این ترکیبات شیمیایی باعث تحریک پوست نشوند.
ضد آفتاب فیزیکی ( Physical / Mineral Sunscreen )
این مدل ها که اغلب حاوی زینک اکساید هستند ، دقیقا مانند یک آینه روی پوست عمل می کنند. آن ها اشعه های خورشید را منعکس کرده و به بیرون از سطح پوست باز می گردانند. اگر شما روی این آینه طبیعی کرم مرطوب کننده بمالید ، در واقع در حال پاک کردن و ایجاد حفره در این سد دفاعی هستید. بنابراین بدون هیچ شکی ، این مدل باید در آخرین مرحله روتین صبحگاهی قرار گیرد تا پوشش آینه ای آن بدون نقص باقی بماند.
پدیده گلوله شدن کرم ( Pilling ) و روش های جلوگیری از آن
یکی از آزاردهنده ترین مشکلاتی که افراد هنگام استفاده همزمان از این دو محصول تجربه می کنند ، پیلینگ یا گلوله شدن ( Pilling ) کرم روی پوست است. شما کرم را می مالید و ناگهان متوجه می شوید ذرات کوچکی مانند پاک کن روی صورتتان ایجاد شده است. این مشکل زمانی رخ می دهد که ترکیبات دو محصول با هم سازگار نیستند یا روش اعمال شما اشتباه است.
برای جلوگیری از این مشکل ، به این اصول پایبند باشید:
- سازگاری پایه ها : اگر مرطوب کننده شما بر پایه سیلیکون ( Silicones ) است ( کلماتی که به cone ختم می شوند مانند Dimethicone ) و ضد آفتاب شما بر پایه آب است ، این دو مانند آب و روغن یکدیگر را دفع می کنند. سعی کنید هر دو محصول را از یک پایه ( ترجیحا هر دو بر پایه آب ) انتخاب کنید.
- پرهیز از ماساژ خشن : یکی از بزرگترین اشتباهات ، مالش شدید و دایره ای کرم ها روی پوست است. مرطوب کننده را به آرامی پخش کنید و ضد آفتاب را با حرکات ضربه ای ( Patting ) و ملایم روی پوست بخوابانید.
- مدیریت مقدار مصرف : استفاده بیش از حد از مرطوب کننده ، باعث می شود پوست نتواند آن را جذب کند و لایه اضافه روی سطح باقی بماند که در ترکیب با ضد آفتاب گلوله می شود. فقط به اندازه نیاز پوستتان آبرسان مصرف کنید.
آیا مرطوب کننده های حاوی SPF جایگزین مناسبی هستند؟
امروزه بسیاری از شرکت های آرایشی ، محصولاتی دو کاره تولید می کنند که هم خاصیت آبرسانی دارند و هم دارای فاکتور محافظتی ( SPF ) هستند. این محصولات برای افرادی که صبح ها زمان کافی برای یک روتین چند مرحله ای ندارند ، بسیار جذاب به نظر می رسند. اما آیا آن ها به اندازه محصولات مستقل کارآمد هستند؟
واقعیت پزشکی این است که مشکل در فرمولاسیون این محصولات نیست ، بلکه در نحوه استفاده مصرف کنندگان است. برای دریافت میزان SPF درج شده روی بسته بندی ، شما باید مقدار زیادی از محصول ( معادل قانون دو انگشت کامل ) را روی صورت و گردن خود بمالید. اما اکثر افراد تنها مقدار کمی ( به اندازه یک نخود ) از مرطوب کننده استفاده می کنند تا صورتشان چرب نشود. این مقدار استفاده ، به جای SPF ۳۰ ، شاید تنها معادل SPF ۵ از پوست شما محافظت کند که در برابر آفتاب تابستان کاملا بی فایده است.
توصیه متخصصین : محصولات دو کاره برای روزهای زمستانی تاریک یا زمانی که تمام روز در خانه دور از پنجره هستید ، قابل قبول اند. اما برای روزهایی که در معرض تابش مستقیم هستید ، حتما باید از یک ضد آفتاب مستقل و اختصاصی به مقدار کافی استفاده کنید تا خیالتان از بابت محافظت کامل راحت باشد.
اشتباهات مهلک هنگام استفاده از ضد آفتاب و مرطوب کننده
علاوه بر رعایت ترتیب و زمان انتظار ، برخی عادات اشتباه می توانند تمام زحمات شما را به هدر دهند. در اینجا به رایج ترین خطاهایی که باید از آن ها اجتناب کنید اشاره می کنیم:
- ترکیب کردن دو محصول در کف دست : برخی افراد برای صرفه جویی در زمان ، کرم آبرسان و ضد آفتاب را در کف دست مخلوط کرده و سپس به صورت می زنند. این بدترین کاری است که می توانید با پوست خود بکنید. این کار باعث تغییر ساختار شیمیایی فیلترهای UV شده و میزان محافظت محصول را به شدت کاهش می دهد و پخش یکنواخت آن را غیر ممکن می سازد.
- فراموش کردن تمدید ضد آفتاب : ضد آفتاب ها پس از دو ساعت قرار گرفتن در معرض نور تجزیه می شوند. اگر صبح روتین کاملی داشته اید ، نیازی نیست برای تمدید ضد آفتاب دوباره صورت را بشویید و مرطوب کننده بزنید. استفاده از فرمولاسیون های پودری ، اسپری ها یا استیک های ضد آفتاب روی آرایش و پوست می تواند به سادگی لایه محافظتی را تجدید کند.
- نادیده گرفتن گردن و دست ها : صورت شما تنها جایی نیست که نیاز به رطوبت و محافظت دارد. پوست گردن و پشت دست ها بسیار نازک هستند و اولین نشانه های پیری را بروز می دهند. همیشه روتین خود را تا پایین گردن ادامه دهید.
راهنمای تصمیم گیری سریع بر اساس شرایط شخصی
برای این که بتوانید بهترین تصمیم را برای روتین روزانه خود بگیرید ، ما یک چارچوب عملی طراحی کرده ایم. بر اساس سناریوهای زیر ، مسیر خود را انتخاب کنید:
- اگر پوست شما خشک و ملتهب است : صبح صورت خود را فقط با آب ولرم بشویید. یک مرطوب کننده غنی حاوی سرامید بزنید. ۵ دقیقه صبر کنید و سپس از یک ضد آفتاب فیزیکی یا مینرال استفاده کنید.
- اگر پوست شما به شدت چرب و مستعد آکنه است : صورت را با یک شوینده ملایم بشویید. از یک سرم آبرسان سبک بر پایه اسید هیالورونیک ( Hyaluronic Acid ) استفاده کنید ( به جای کرم های سنگین ). ۲ دقیقه صبر کنید و یک ضد آفتاب شیمیاییِ فلوئیدی و مات کننده ( Matte Fluid ) روی آن اعمال کنید.
- اگر عجله دارید و فرصت لایه بندی ندارید : در روزهای شلوغ کاری ، می توانید پس از شستشوی صورت ، مستقیما از یک ضد آفتاب مرطوب کننده و آبرسان که به طور خاص برای استفاده تک مرحله ای فرموله شده است استفاده کنید ، اما حتما قانون استفاده به اندازه دو انگشت کامل را رعایت کنید. برای تهیه بهترین محصولات متناسب با پوست خود می توانید از محصولات تایید شده ما دیدن فرمایید.
پرسش های متداول
آیا می توانم از روغن های طبیعی به عنوان مرطوب کننده زیر ضد آفتاب استفاده کنم؟
استفاده از روغن های گیاهی ( مانند روغن نارگیل یا آرگان ) پیش از ضد آفتاب به هیچ وجه توصیه نمی شود. روغن ها به سرعت فیلترهای موجود در کرم های ضد آفتاب را حل کرده و ساختار آن ها را از هم می پاشند و باعث می شوند پوست شما در برابر آفتاب سوختگی بی دفاع بماند. همیشه از کرم ها یا لوسیون های استاندارد استفاده کنید.
اگر بخواهم آرایش کنم ، ترتیب استفاده چگونه خواهد بود؟
ترتیب اصولی برای داشتن یک میکاپ بی نقص و ایمن به این شکل است: ابتدا مرطوب کننده ، سپس ضد آفتاب ( با زمان انتظار کافی برای جذب ) ، سپس پرایمر آرایشی ، و در نهایت کرم پودر و مواد آرایشی دیگر. به یاد داشته باشید که لوازم آرایشی هرگز نمی توانند جایگزین ضد آفتاب شما شوند.
آیا مرطوب کننده های دور چشم هم باید قبل از ضد آفتاب استفاده شوند؟
بله ، دقیقا همان قانون برای پوست حساس دور چشم نیز صادق است. ابتدا کرم دور چشم خود را با ضربات بسیار ملایم پخش کنید ، چند دقیقه به آن فرصت جذب بدهید و سپس از ضد آفتاب مخصوص دور چشم ( ترجیحا فیزیکی برای جلوگیری از سوزش ) استفاده نمایید.
نتیجه گیری و پیشنهاد داروخانه دکتر آتنا صادقی
در پاسخ نهایی به این دغدغه که اول ضد آفتاب بزنیم یا مرطوب کننده ، به یاد داشته باشید که ساختار پوست شما نیازمند تغذیه قبل از محافظت است. مرطوب کننده غذای پوست شماست که باید به عمق نفوذ کند و ضد آفتاب ، سپر دفاعی شماست که باید در خط مقدم باقی بماند. رعایت این ترتیب ساده و دادن چند دقیقه زمان برای جذب شدن هر لایه ، نه تنها از گلوله شدن مواد روی صورت جلوگیری می کند ، بلکه تضمین می کند که پوست شما در برابر پیری ، لک و بیماری های پوستی به بالاترین سطح ایمنی دست یافته است.
اگر همچنان در انتخاب محصولات مناسب برای نوع خاص پوست خود دچار تردید هستید ، نیازی به آزمون و خطا نیست. تیم داروسازان و متخصصین زیبایی ما در داروخانه دکتر آتنا صادقی آماده ارائه مشاوره تخصصی و دلسوزانه به شما هستند. رسالت ما تنها فروش محصول نیست ، بلکه ارتقای سطح سلامت و زیبایی شما با ارائه اطلاعات علمی دقیق است.
راه های ارتباط با ما جهت مشاوره و تهیه محصولات اصلی:
- تلفن مشاوره و پشتیبانی: ۰۲۱۸۸۳۷۶۳۶۸
- اینستاگرام: dr.sadeghi2020
- آدرس مراجعه حضوری: تهران – شهرک غرب – بلوار شهید دادمان – پلاک ۱۳۴
- درخواست مشاوره آنلاین از طریق لینک مشاوره پوستی تخصصی با دکتر صادقی
مراقبت از پوست یک سرمایه گذاری بلند مدت است ؛ با انتخاب درست و مصرف اصولی ، جوانی و سلامت را به خود هدیه دهید.
